Çoksatar Bir Nâzım Romanı: Putlar Yıkılırken

Osman Balcıgil’in son romanı Putlar Yıkılırken* Nâzım Hikmet’i ve kavgasını konu ediniyor. Paris’te eski bir dost ile buluşma; büyük şairin hareketli İstanbul günlerine dönmesine sebep oluyor.

Üretken bir yazar olduğunu bildiğim Osman Balcıgil’i daha önce okumamıştım. Kitaplara düşkünlüğümü bilen bir komşumuzun Putlar Yıkılırken’i benim için eve bırakıp şiddetle tavsiye etmesi üzerine bayramı fırsat bilip okumaya koyuldum.

Kitabın henüz başlarında bir çoksatar olduğunu fark etsem de epeydir okumak istediğim yazarın romanını öyle hemen bırakmamaya niyetlenmiştim. Putlar Yıkılırken, Nâzım Hikmet’in hem sanatta hem siyasette iki cepheli mücadelesini konu ediniyor. Şüphesiz komünist bir şair için bu iki cepheyi birbirinden ayırmak mümkün değil. Ancak Nâzım bir yandan genç cumhuriyetin seçkinlerine, yazın konusunda Ankara’nın ağır toplarına meydan okurken bir yandan da içerisinde bulunduğu komünist harekette ideolojik-yöntemsel kavgalar veriyor. Resimli Ay’ın genç şairi Nâzım, 1920’lerin-1930’ların önemli isimlerine karşı verdiği bu siyasi mücadeleyi, put yıkıcılığı olarak görüyor aslında.  Kitabın ismi de Nâzım’ın bu kavga sırasında yazdığı bir yazının başlığından geliyor.

Balcıgil, gazetecilik altyapısından olacak, büyük şairin hayatı ve mücadelesi hakkında ciddi bir araştırmanın ardından koyulmuş romana. Ömer ve Leyla isimli iki genç sevgilinin Nazım’ın hayatına girmesi üzerinden kurgulamış öyküyü. Dönemin siyasi atmosferini, şairin ve Türkiye Komünist Partisi’nin bu atmosferde tehlikeli fakat heyecanlı faaliyetlerini başarıyla yansıtmış romana. Bununla birlikte “çoksatar roman” kalıbından çıkamamış bir eser Putlar Yıkılırken. Yazarın dili oldukça sade ve açık. Kısa, akıcı, kolay okunur bölümlerden oluşuyor kitap. Çoğu kez yapay bulduğum, şairin karakteri ile bir türlü örtüştüremediğim diyaloglar… Büyük şairin bir illüstrasyonunun roman hakkında iki cümlelik bir değerlendirme eklemek amacıyla ortadan beş santimetre ikiye ayrıldığı kapak tasarımı da cabası. Roman kurgusunda benimsenen iki zamanlılığa da bir türlü ayak uyduramadım sanki. Niyetimden çabuk cayacağım ve Putlar Yıkılırken’i tamamlayamadan teslim edeceğim gibi görünüyor.

* Osman Balcıgil, Putlar Yıkılırken, Destek Yayınları, 2019.