Kahire Sokaklarında İsyan

Gazeteci ve hukukçu Onur Sinan Güzaltan'ın yazdığı "Tanrı Bizi İster Mi?", Ortadoğu’ya ilgisi olanlar için eşi bulunmaz bir eser. Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın sunuşunu yazdığı kitap, Güzaltan’ın Kahire’de tanık olduğu büyük toplumsal olayları anlatıyor. Bu anlatım yazarın kişisel gözlemlerine ek olarak farklı görüşlerden çok önemli isimlerle yapılan söyleşilerle zenginleştirilmiş. Okur “Tanrı Bizi İster Mi?”yi okurken Kahire sokaklarında dolaşıyor, Samir Amin’le Mısır siyasetini konuşuyor, Ortadoğu’ya bir büyüteç tutma fırsatı buluyor. Kitap, Türkiye ile olan benzerlikler ve farklılıklar üzerine düşündürerek de Tahrir'den Taksim'e bir ışık tutuyor.

Kahire…
Nil’in kraliçesi…
Firavunlardan Kavalalı Mehmet Ali’ye, Cemal Abdülnasır’dan Abdülfettah Sisi’ye kudretli yöneticiler şehri. Politikanın, en az çöl havası kadar sıcak bir güç mücadelesi olduğu, bize çok benzer ancak bizden çok farklı bir coğrafya… Burada iki sene önce bir buçuk ay kadar kalma imkanım olmuştu. Kahveleri, çarşıları, müzikleri ile bende bıraktığı hissiyatı Güzaltan’ın kaleminde yakalamak ise oldukça heyecan vericiydi. Kitabı bir solukta; ancak sürekli önceki sayfalara dönerek ve ilerideki bölümlere kaçamak bakışlar atarak okudum. Abdül Nasır üzerine yazdığım bir makalede de bu çalışmadan faydalandım ve sorularımı yönlendirmek üzere yazarı ile telefonda görüşme fırsatı buldum.

2011 yılında Arap Baharı’nın son durağı olan Mısır’da, “en büyük kazanımı Mısırlıları siyasallaştırması” olan sokak gösterileri başladı. Göstericiler, yoksulluk, adaletsizlik, yolsuzluk ve otoriter yöntemlerle iktidarı 40 yıldır elinde tutan Mübarek rejimine karşı ayaklandılar. Bu Mısır tarihine Mısır Devrimi -ya da Egyptianrevolution- olarak geçecek bir isyandı. Kahire sokaklarında isyan, o rejimi, yüzlerce göstericinin hayatı pahasına devirdi. “Tanrı Bizi İster Mi?”, işte bu devrimin sahibi ve kimi zaman bedeli olan Arap çocuk, genç ve kadınları, Mübarek’in paramiliter güçleri “Baltacılar”a karşı direnişlerinde tasvir ediyor.

Hiçbir toplumsal olay tek yönlü bir okumayla anlaşılamaz.Güzaltan da gazetecilik yönünü ortaya koyarak Mısır Devrimi’ni farklı kesimlerden çok önemli isimlerle değerlendiriyor. Bunlardan Mısır Dışişlerinden tecrübeli diplomat Hassan ise devrim hakkındaki kendi tezini şu şekilde ortaya koyuyor:

“Mübarek rejimini savunmak gibi bir derdim yok, fakat olanları masum bir devrim olarak nitelendirmenin yeterli olacağına inanmıyorum.
Büyük Ortadoğu Projesi bilinen bir gerçek… Bush’un dışişleri bakanı Condoleezza Rice’ın bu projeyi uygulamak amacıyla ‘Creative Anarchy’ (Yaratıcı Anarşi) adlı stratejiyi uygulamaya koyduğu biliniyor.”

Güzaltan bunun gibi, farklı yaklaşımları Mısır siyasetinin önemli isimlerinin ağzından okura sunuyor. Böylece okur, Wafd Partisinin Onursal Başkanı AhmedEzz El-Arap’tan Mısırlı bir entelektüel olan Leila Takla’ya birçok sima ve düşünceyle tanışıyor. İçlerinde beni en çok heyecanlandıran ise hiç tereddütsüz Samir Amin’le buluşma oluyor. Yazar, Amin’le ilk buluşmasına hazırlıksız gidişini de açıklık ve samimiyetle anlatıyor. Bu içten ve sürükleyici anlatım içerisinde Kahire betimlemesi, söyleşiler vehatıralar hep bir bütünlük içerisinde “Tanrı Bizi İster Mi?” de sunuluyor.

Yazının devamı